Çello yayının tel üzerinde titreşim oluşturan kısmı, gerilmiş at kuyruğu kılından (horsehair) oluşur. Bu kıllar, yay ile tel arasındaki sürtünmeyi sağlayan mikroskobik pürüzlere sahiptir ve reçine bu pürüzleri destekleyerek sesin oluşmasını sağlar. Zamanla kullanım, nem, kir ve doğal yıpranma nedeniyle kılların bu özelliği azalır ve yay eskisi kadar verimli ses üretemez hale gelir.
Yay kılının değişim zamanının geldiğini gösteren belirtiler arasında sık sık kıl kopması, kılların genel olarak parlak ve kaygan görünmesi, reçineye rağmen yeterli tutuş sağlanamaması ve sesin eskisi kadar dolgun çıkmaması sayılabilir. Düzenli çalan bir öğrenci için yay kılı genellikle yılda bir kez değiştirilir; yoğun performans takvimi olan profesyoneller bu süreyi daha da kısaltabilir.
Kıl değişimi, yayın uç (tip) ve topuk (frog) kısımlarındaki kıl demetlerinin sökülüp yeni kıl demeti ile değiştirilmesini içeren teknik bir işlemdir. Bu işlem, doğru gerginlik ve düzgün dağılım gerektirdiği için mutlaka deneyimli bir yay ustasına yaptırılmalıdır; kendi başına denemek yayın mekanizmasına zarar verebilir.
Yeni takılan kıllar başlangıçta biraz "kaygan" hissedilebilir; birkaç reçine uygulamasının ardından kıllar yeterli tutuşu kazanır ve normal ses üretimine döner. Bu geçiş süreci normaldir ve endişe edilecek bir durum değildir.
Kıl bakımını uzatmak için birkaç pratik öneri: yay kıllarına asla çıplak elle dokunulmamalı (deri yağları kılların reçine tutma kapasitesini azaltır), her kullanım sonrası yay üzerindeki fazla reçine tozu yumuşak bir bezle silinmeli ve yay uzun süre gergin bırakılmamalıdır (kullanım sonrası gevşetilmelidir).
Yay kılının düzenli bakımı ve zamanında değişimi, hem ses kalitesini korur hem de yayın mekanik ömrünü uzatır. Öğrencilerimize, kıl durumunu düzenli kontrol etme alışkanlığı kazandırmayı önemsiyoruz.